Alacak Davası Nasıl Açılır 2026: Başvuru, İspat, Tahsilat ve İcra Takibi Rehberi

Alacak Davası Nedir?

Alacak davası, borçlunun borcunu ödememesi halinde alacaklının mahkeme aracılığıyla alacağını tahsil etmek için açtığı davadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) çerçevesinde yürütülür. Alacak davası, para alacakları için en temel hukuki yoldur.

Alacak davası açmadan önce alternatif yolların değerlendirilmesi önemlidir: ihtarname çekmek (noter aracılığıyla), ilamsız icra takibi başlatmak (borçlu itiraz etmezse dava gerekmez) veya arabuluculuğa başvurmak (ticari alacaklarda zorunlu).

Dava Açmadan Önce — İhtarname

İhtarname, borçluya borcunu hatırlatan ve ödeme yapması için süre veren resmi bir bildirimdir. İhtarname zorunlu değildir ancak şu avantajları sağlar:

Borçluyu temerrüde düşürür (TBK m. 117): temerrüt faizi işlemeye başlar. İspat açısından güçlü bir delildir. Borçlunun ödeme yapması halinde dava masrafından kurtarır. Mahkemede iyi niyetli davranışın göstergesidir.

İhtarname, noter aracılığıyla veya iadeli taahhütlü mektupla gönderilir. İhtarnamede: alacağın miktarı ve dayanağı, ödeme için tanınan süre (genellikle 7-30 gün) ve süre sonunda yasal yollara başvurulacağı belirtilmelidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

**Görevli mahkeme:** Alacak miktarına bakılmaksızın Asliye Hukuk Mahkemesi genel görevli mahkemedir. Ancak alacağın türüne göre özel mahkemeler görevli olabilir: ticari alacaklarda Asliye Ticaret Mahkemesi, iş alacaklarında İş Mahkemesi, tüketici alacaklarında Tüketici Mahkemesi veya tüketici hakem heyeti.

**Yetkili mahkeme:** Genel yetki kuralına göre davalının (borçlunun) yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (HMK m. 6). Sözleşmeden doğan alacaklarda, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de yetkilidir (HMK m. 10). Haksız fiilden doğan alacaklarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer mahkemesi de yetkilidir (HMK m. 16).

Zorunlu Arabuluculuk Kontrolü

Dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk şartının bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Ticari alacaklarda (konusu para olan ticari davalar — TTK m. 5/A), iş alacaklarında (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret — 7036 sayılı Kanun m. 3), tüketici alacaklarında (104.000 TL üzeri — TKHK m. 73/A) ve kira alacaklarında (HUAK m. 18/B) zorunlu arabuluculuk dava şartıdır. Arabuluculuğa başvurmadan dava açılırsa, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir.

Alacak Davası Türleri

**Belirsiz alacak davası (HMK m. 107):** Alacağın miktarı dava açıldığı sırada tam olarak belirlenemiyorsa, geçici bir talep miktarı ile dava açılır. Yargılama sırasında alacak miktarı netleştikçe talep artırılabilir. Zamanaşımı, dava açıldığı tarihte tüm alacak için kesilmiş sayılır.

**Kısmi dava (HMK m. 109):** Alacağın yalnızca bir kısmı için dava açılır. Fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur. Ancak HMK'daki 2011 değişikliğiyle, alacak belirlenebilir nitelikteyse kısmi dava açılamaz.

**Tam dava:** Alacağın tamamı için dava açılır. Harç, talep edilen miktar üzerinden hesaplanır.

İspat Yükü ve Deliller

Alacak davasında ispat yükü kural olarak davacıya (alacaklıya) aittir (HMK m. 190, TMK m. 6). Alacaklı, alacağın varlığını ve miktarını ispatlamalıdır.

**Yazılı deliller:** Sözleşme, fatura, irsaliye, bono (senet), çek, dekont, e-posta yazışmaları, WhatsApp mesajları (noter onaylı tespit tutanağı ile), banka hesap hareketleri ve cari hesap ekstresi.

**Senet ve bono:** Adi senet (TBK m. 15): imza atan kişinin borcu ikrar ettiği belgedir. Kıymetli evrak niteliğindeki bono (TTK m. 776): kambiyo senedi olup özel takip yollarına başvurulabilir.

**Tanık beyanı:** Senetle ispat zorunluluğu olmayan hallerde tanık delili kullanılabilir. HMK m. 200 uyarınca 2026 yılı için senetle ispat sınırı belirlenmiş olup, bu sınırın üzerindeki alacaklar kural olarak senetle ispatlanmalıdır. Ancak yazılı delil başlangıcı (HMK m. 202) varsa tanık dinlenebilir.

**Yemin:** Başka delili olmayan taraf, karşı tarafa yemin teklif edebilir (HMK m. 225). Yemin edilen husus kesin delil niteliğindedir.

**Bilirkişi incelemesi:** Özellikle ticari alacaklarda cari hesap incelemesi, faiz hesabı ve hasarın tespiti için bilirkişi atanır.

Faiz Talebi

**Temerrüt faizi:** Borçlu, ihtarname ile veya dava açılmasıyla temerrüde düşer. Temerrüt tarihinden itibaren faiz işler. Yasal faiz oranı: yıllık %9 (3095 sayılı Kanun m. 1). Ticari işlerde avans faizi: T.C. Merkez Bankası'nın kısa vadeli avanslar için ilan ettiği oran uygulanır.

**Faiz başlangıç tarihi:** Belirli vadeli borçlarda vade tarihinden itibaren, belirsiz vadeli borçlarda ihtarname tarihinden itibaren, haksız fiilde fiil tarihinden itibaren, sebepsiz zenginleşmede iade talebinden itibaren faiz işler.

**Faizin faizi (bileşik faiz) yasağı:** TBK m. 121/3 uyarınca faize faiz yürütülemez. Ancak ticari işlerde taraflar üç aydan aşağı olmamak üzere cari hesaplarda bileşik faiz kararlaştırabilir (TTK m. 8/2).

Dava Süreci

Dava dilekçesinin hazırlanması: HMK m. 119'daki zorunlu unsurları içermelidir (mahkemenin adı, tarafların kimlik bilgileri, vakıalar, hukuki sebepler, deliller ve talep sonucu). Harç ve gider avansı yatırılır. Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilir; davalı 2 hafta içinde cevap dilekçesi sunar. Ön inceleme duruşması yapılır; tarafların anlaşamadığı konular tespit edilir. Tahkikat aşamasında deliller toplanır, tanıklar dinlenir, bilirkişi raporu alınır. Sözlü yargılama ve karar aşaması ile dava sonuçlanır.

İcra Takibi — Kararın İcrası

**İlamlı icra (İİK m. 24-41):** Mahkeme kararı (ilam) ile icra müdürlüğüne başvurularak borçludan tahsilat yapılır. İlamlı icrada borçluya icra emri gönderilir; 7 gün içinde ödeme yapılmazsa haciz işlemine geçilir.

**İlamsız icra (İİK m. 42-72):** Mahkeme kararı olmadan doğrudan icra müdürlüğüne başvurulabilir. Borçluya ödeme emri gönderilir; 7 gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir. Borçlu itiraz ederse, alacaklı itirazın iptali davası veya itirazın kaldırılması yoluna başvurmalıdır.

**Kambiyo senetleriyle icra (İİK m. 167-176):** Çek, bono veya poliçeye dayalı alacaklarda özel bir takip yolu olan kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatılabilir. Bu yolda borçlunun itiraz süresi 5 gündür.

Zamanaşımı Süreleri

Alacak türüne göre zamanaşımı süreleri: genel zamanaşımı 10 yıl (TBK m. 146), kira alacakları 5 yıl (TBK m. 147), iş alacakları (ücret, kıdem, ihbar) 5 yıl, haksız fiil tazminatı 2/10 yıl (TBK m. 72), sebepsiz zenginleşme 2/10 yıl (TBK m. 82) ve kambiyo senetleri 3 yıl (TTK m. 749, 814).

Sonuç

Alacak davası, borçlunun ödeme yapmadığı durumlarda alacaklının başvurabileceği temel hukuki yoldur. Dava açmadan önce ihtarname çekilmesi, zorunlu arabuluculuk şartının kontrol edilmesi ve uygun delillerin hazırlanması sürecin başarısını doğrudan etkiler. İspat yükü alacaklıda olduğundan, sözleşme, fatura, senet ve yazışma gibi belgelerin saklanması kritik önem taşır. Mahkeme kararından sonra ilamlı icra yoluyla tahsilat sağlanır.