Kambiyo Senetlerine Özgü İcra Takibi 2026: Çek, Senet ve Bono Takibi Rehberi

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi, çek, senet (bono) ve poliçe alacaklılarının en hızlı ve etkili tahsilat yoludur. İİK m.167-176 arasında düzenlenen bu takip türü, 2026 yılında alacak tahsilinde en çok başvurulan yöntemlerden biridir.

Kambiyo Senedi Nedir?

Kambiyo senetleri kıymetli evrak niteliğinde olup üç türü vardır: Çek (bankaya hitaben yazılan ödeme emri), bono (emre muharrer senet, borçlunun ödeme vaadi) ve poliçe (üçüncü kişiye hitaben ödeme emri). Her birinin geçerlilik koşulları farklıdır. Kambiyo senedinin geçerli olması için kanunda aranan zorunlu unsurları taşıması gerekir. Eksik unsur senedin kambiyo senedi niteliğini ortadan kaldırır.

Takip Başlatma Süreci

Alacaklı, vadesi gelmiş kambiyo senedini icra dairesine ibraz ederek takip talebinde bulunur. İcra müdürü senedin kambiyo senedi niteliğini ve vadesinin gelip gelmediğini inceler. Uygun görülürse borçluya ödeme emri gönderilir. Ödeme emrinde borcun 10 gün içinde ödenmesi, itirazın 5 gün içinde yapılması ve şikayet süresinin 5 gün olduğu bildirilir. Genel haciz yolundaki 7 günlük sürelerin aksine kambiyo takibinde süreler daha kısadır.

Ödeme Emrine İtiraz

Borçlu 5 gün içinde icra mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz sebepleri: İmzaya itiraz (senedin kendisi tarafından imzalanmadığı iddiası), borca itiraz (ödeme, zamanaşımı, takas vb.) ve kambiyo senedi niteliğine itiraz. İmzaya itiraz halinde bilirkişi incelemesi yapılır. İtiraz satışı durdurur ancak haczi durdurmaz. İtirazın reddedilmesi halinde borçlu aleyhine yüzde yirmi oranında icra inkar tazminatına hükmedilir.

Çek Takibinin Özellikleri

Çekte ibraz süresi önemlidir: Düzenlendiği yerde ibraz süresi 10 gün, başka ilde ibraz süresi 1 aydır. İbraz süresinde bankaya ibraz edilip karşılıksız olduğu tespit edilen çek için icra takibi başlatılabilir. Karşılıksız çekte cirantalar ve aval verenlere de başvurulabilir. Çekin arkasına bankaca karşılıksız şerhi düşülmesi zorunludur.

Bono (Senet) Takibinin Özellikleri

Bono takibinde vade tarihi geldiğinde takip başlatılabilir. Vadesiz bono düzenleme tarihinden itibaren 1 yıl içinde ibraz edilmelidir. Bonoda keşideci (borçlu), aval veren ve cirantalar birlikte sorumludur. Protesto çekilmesi ciranta ve aval verenlere başvuru için zorunludur. Keşideciye başvuruda protesto gerekmez.

Zamanaşımı Süreleri

Kambiyo senetlerinde zamanaşımı süreleri farklıdır: Çekte ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl. Bonoda vade tarihinden itibaren 3 yıl. Poliçede vade tarihinden itibaren 3 yıl. Zamanaşımı süresi dolmuş senetle takip başlatılırsa borçlu itiraz ederek takibi iptal ettirebilir.

Haciz ve Satış Aşaması

Ödeme emrine itiraz edilmezse veya itiraz reddedilirse haciz aşamasına geçilir. Borçlunun menkul ve gayrimenkul malları, banka hesapları, araçları ve alacakları haczedilir. Hacizli mallar satılarak alacak tahsil edilir. Kambiyo takibinde haciz işlemleri genel takibe göre daha hızlı ilerler.

Borca İtiraz ve Menfi Tespit Davası

Borçlu borcun tamamını veya bir kısmını ödemişse menfi tespit davası açarak borçlu olmadığının tespitini isteyebilir. Menfi tespit davası ile birlikte icra takibinin durdurulması için teminat yatırılarak ihtiyati tedbir talep edilebilir. Teminat tutarı genellikle borcun yüzde on beşi kadardır. Davanın kabul edilmesi halinde teminat iade edilir.

İstirdat Davası

Borçlu ödeme emrine itiraz etmemiş ve borcu ödemiş ancak borçlu olmadığını düşünüyorsa istirdat (geri alma) davası açabilir. İstirdat davası ödeme tarihinden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır. İspat yükü davacı (eski borçlu) üzerindedir. Davanın kabulü halinde ödenen tutar faiziyle birlikte geri alınır.

Kambiyo senetlerine özgü icra takibi sürelerin kısa olması nedeniyle hızlı hareket gerektiren bir süreçtir. Hem alacaklıların hem borçluların haklarını korumak için bir icra hukuku avukatından profesyonel destek alması büyük önem taşımaktadır.