Faiz Hesaplama 2026: Yasal, Ticari ve Temerrüt Faizi Rehberi

Alacak hakkının zamanında ödenmemesi durumunda ortaya çıkan faiz meselesi, Türk borçlar hukukunun en sık karşılaşılan konularından biridir. Faiz oranlarını doğru hesaplamak hem alacaklının hakkını koruması hem de borçlunun fazla ödeme yapmaması açısından büyük önem taşır. Bu rehberde 2026 yılı güncel faiz oranlarını, yasal dayanakları ve hesaplama yöntemlerini kapsamlı şekilde ele alıyoruz.

Faiz Türleri ve Yasal Dayanakları

Türk hukukunda faiz üç temel kategoride incelenir: yasal faiz, ticari faiz ve temerrüt faizi. Her birinin hukuki dayanağı ve uygulama alanı farklıdır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) madde 88, sözleşmeden doğan faiz ilişkilerini düzenlerken; 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun, yasal ve temerrüt faiz oranlarını belirler. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ise ticari işlerde uygulanan avans faiz oranını düzenlemektedir.

Yasal Faiz Oranı 2026

Yasal faiz oranı 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle düzenlenmiştir. Bu oran Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilebilir. 2026 yılı itibarıyla yasal faiz oranı yıllık yüzde 24'tür (aylık yüzde 2). Bu oran, taraflar arasında bir sözleşme bulunmayan veya sözleşmede faiz oranı belirlenmemiş olan durumlarda uygulanır. Mahkeme kararlarında hükmedilen tazminat ve alacaklara da yasal faiz oranı uygulanır. Yasal faiz basit faiz esasına göre hesaplanır; yani anaparaya her dönem aynı oran uygulanır ve faize faiz yürütülmez.

Ticari Faiz (Avans Faiz) Oranı 2026

Ticari işlerde uygulanan faiz oranı, 3095 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca TCMB'nin kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranıdır. 2026 yılının ilk yarısında bu oran yıllık yüzde 44 civarındadır. Ticari faiz, her iki tarafın da tacir olduğu veya her iki taraf için ticari iş niteliği taşıyan sözleşmelerden doğan alacaklarda uygulanır. TTK madde 8/1 gereğince ticari işlerde temerrüt faiz oranı sözleşmeyle kararlaştırılmamışsa avans faiz oranı uygulanır.

Temerrüt Faizi ve Hesaplanması

Temerrüt faizi, borçlunun borcunu vadesinde ödememesi halinde işlemeye başlayan faizdir. TBK madde 117'ye göre muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Vadesi belirli borçlarda ayrıca ihtar gerekmez. Temerrüt faizinin başlangıç tarihi genellikle şu şekilde belirlenir: vadesi belli borçlarda vade tarihinden itibaren, vadesi belli olmayan borçlarda ihtarın tebliğ tarihinden itibaren, haksız fiillerde fiil tarihinden itibaren, icra takibinde ödeme emrinin tebliğ tarihinden itibaren faiz işler. Temerrüt faiz oranı sözleşmede kararlaştırılmışsa o oran; kararlaştırılmamışsa yasal faiz oranı (adi işlerde yüzde 24) veya avans faiz oranı (ticari işlerde yüzde 44) uygulanır.

TBK Madde 88 — Sözleşme Faizi Sınırları

TBK madde 88/1 uyarınca, faiz ödeme borcunda uygulanacak yıllık faiz oranı, sözleşmeyle belirlenmemişse faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre belirlenir. Madde 88/2'de ise taraflar arasındaki faiz oranının yıllık yüzde 200'ü geçemeyeceği hükmü yer almaktadır (ticari olmayan işlemlerde). Bu sınırı aşan sözleşme hükümleri geçersiz sayılır ve yerine yasal faiz oranı uygulanır. Bileşik faiz (mürekkep faiz — anaparaya eklenen faize de faiz işletilmesi) TBK madde 388/3 gereğince kural olarak yasaktır. Ancak ticari işlerde ve cari hesap ile borç senetlerinde üç aydan aşağı olmamak üzere bileşik faiz kararlaştırılabilir.

İcra Takibinde Faiz Hesaplama

İcra takibinde faiz hesaplaması alacağın niteliğine göre değişir. İlamsız icra takibinde ödeme emrinin tebliğinden itibaren, ilamlı icra takibinde ise mahkeme kararında belirtilen tarihten itibaren faiz işler. İcra müdürlükleri faiz hesaplamasını yaparken gün esasına göre basit faiz formülü uygular: Faiz Tutarı = Anapara × Faiz Oranı × Gün Sayısı / 365. Örneğin 100.000 TL ana para üzerinden yüzde 24 yasal faiz oranıyla 180 gün için hesaplama yapıldığında: 100.000 × 0,24 × 180 / 365 = 11.835,62 TL faiz tahakkuk eder. Toplam alacak 111.835,62 TL olur.

Faiz Oranlarının Değiştiği Durumlarda Hesaplama

Uzun süreli alacaklarda faiz oranları dönem içinde değişebilir. Bu durumda her dönem için ayrı hesaplama yapılır. Örneğin bir alacağa ilk 6 ay yüzde 18, sonraki 6 ay yüzde 24 yasal faiz uygulanıyorsa her dönem için ayrı hesap yapılıp toplanır. Yargıtay içtihatlarına göre ıslah ile faiz başlangıç tarihi değiştirilebilir. Ayrıca kısmi dava açılması halinde ıslah edilen kısma ıslah tarihinden itibaren faiz işler.

TCMB Reeskont ve Avans Faiz Oranları

TCMB tarafından belirlenen avans faiz oranı, ticari temerrüt faizinin temelini oluşturur. Bu oran TCMB'nin para politikası kararlarına bağlı olarak değişir. 2026 yılında TCMB politika faiz oranı kademeli olarak indirilmekte olup avans faiz oranı da bu doğrultuda güncellenmektedir. Alacaklılar, faiz hesaplamalarında TCMB'nin resmi internet sitesinden güncel oranları kontrol etmelidir. Ticari uyuşmazlıklarda mahkeme, karar tarihindeki değil temerrüt tarihindeki avans faiz oranını esas alır.

Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilecek Hususlar

Faiz hesaplamalarında en sık yapılan hatalar şunlardır. Yasal faiz yerine ticari faiz uygulamak veya tam tersi — alacağın niteliğine göre doğru faiz türü seçilmelidir. Bileşik faiz yasağını görmezden gelmek — ticari olmayan işlerde faize faiz işletilemez. Faiz başlangıç tarihini yanlış hesaplamak — haksız fiillerde olay tarihinden, sözleşmelerde vade tarihinden, belirsiz vadeli borçlarda ihtar tarihinden başlatılmalıdır. İcra masraflarına faiz yürütmek — icra vekalet ücreti ve masraflara ayrıca faiz işletilmez. Munzam zarar iddiasını ihmal etmek — TBK madde 122'ye göre temerrüt faizini aşan bir zarar varsa alacaklı bu zararın tazminini de isteyebilir.

Munzam Zarar Talebi

TBK madde 122 uyarınca alacaklı, temerrüt faizini aşan bir zarara uğradığını kanıtlarsa borçlu bu zararı da ödemekle yükümlüdür. Enflasyon oranının faiz oranını aştığı dönemlerde munzam zarar talebi özellikle önem kazanır. Yargıtay kararlarına göre munzam zarar talep eden alacaklı, temerrüt faizi ile karşılanamayan ek zararını ispat etmelidir. Enflasyon oranları, mevduat faiz oranları ve döviz kurundaki değişimler ispat vasıtası olarak kullanılabilir.

Faiz Hesaplama Örneği

Somut bir örnekle hesaplama yapalım. Ticari bir satış sözleşmesinden kaynaklanan 250.000 TL alacak, 01.01.2026 vade tarihinde ödenmemiştir. Alacaklı 15.01.2026 tarihinde ihtarname göndererek 7 gün içinde ödeme talep etmiştir. İhtarname 17.01.2026'da tebliğ edilmiş ve borçlu 24.01.2026'ya kadar ödeme yapmamıştır. Temerrüt tarihi: 24.01.2026. Ticari iş olduğundan avans faiz oranı uygulanır (yüzde 44). 24.01.2026'dan icra takibi başlangıcı olan 15.06.2026'ya kadar 142 gün geçmiştir. Faiz hesaplama: 250.000 × 0,44 × 142 / 365 = 42.794,52 TL. Toplam alacak: 292.794,52 TL (anapara + faiz).

Faiz ve Zamanaşımı

İşlemiş faiz alacakları da zamanaşımına tabidir. TBK madde 152 uyarınca faiz alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır. Ancak asıl alacak zamanaşımına uğramışsa faiz alacağı da zamanaşımına uğrar. Zamanaşımının kesilmesi (dava açma, icra takibi başlatma, borçlunun borcu ikrarı) halinde faiz alacağı için de zamanaşımı kesilir.

Faiz hesaplamaları karmaşık olabilir ve yanlış hesaplama ciddi hak kayıplarına yol açabilir. Özellikle yüksek tutarlı ticari alacaklarda veya uzun süreli temerrüt durumlarında profesyonel hukuki destek almak önemlidir. Terai AI hukuk asistanı ile faiz hesaplama sorularınızı sorabilir, alacağınıza uygun faiz türünü ve oranını öğrenebilirsiniz. Daha detaylı analiz için avukata danışmanızı öneririz.

Bu bilgi genel niteliktedir, hukuki tavsiye yerine geçmez. Somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.