İşyerinde Mobbing 2026: İspat Yolları, Tazminat ve İstifa Sonrası Haklar

Mobbing (işyerinde psikolojik taciz), çalışma hayatının en ciddi sorunlarından biridir. İşverenin veya iş arkadaşlarının sistematik olarak baskı, aşağılama, dışlama veya görevlendirme yoluyla bir çalışanı hedef almasıdır. 4857 sayılı İş Kanunu, TBK ve Anayasa mobbinge karşı koruma sağlamaktadır.

Mobbing Nedir? Hangi Davranışlar Mobbing Sayılır?

Mobbing sayılan davranışlar: Sürekli aşağılama ve küçümseme, niteliğinin altında işler verme, iş yükünü orantısız artırma, toplantılara çağırmama ve bilgi paylaşmama, asılsız iddialarda bulunma, izolasyon (çalışanı sosyal ortamdan dışlama), performans notlarını haksız yere düşürme ve terfi engelleme. Önemli: Tekil bir olay mobbing değildir; sistematik ve sürekli olmalıdır.

Mobbing İspat Yolları

Mobbingi ispatlamak zorlu olsa da Yargıtay güncel kararları ispat yükünü hafiflettmiştir: E-posta ve yazışma kayıtları, tanık beyanları (iş arkadaşları), performans değerlendirmelerindeki ani düşüş, psikolojik sağlık raporları (depresyon, anksiyete teşhisi), iş değişikliği kayıtları, ses/görüntü kaydı (sınırlı şartlarda delil olur) ve mobbing günlüğü (tarih, saat, olay, tanık).

Haklı Fesih ve Tazminat

İş Kanunu m. 24/II uyarınca mobbing haklı fesih sebebidir. Mobbinge maruz kalan işçi istifa ederse bile: Kıdem tazminatı hakkı doğar, ihbar tazminatı talep edilemez (haklı fesihte ihbar gerekmez), manevi tazminat davası açılabilir ve işe iade davası açılabilir (feshin haklı nedene dayandığının tespiti için).

Manevi Tazminat ve Hesaplama

Mobbing nedeniyle manevi tazminat TBK m. 56 kapsamında talep edilir. Mahkeme tazminat miktarını belirlerken: Mobbingin süresi ve şiddeti, mağdurun uğradığı psikolojik zarar, işverenin ekonomik gücü, mobbing yapanın pozisyonu ve mağdurun çalışma süresi gibi kriterleri değerlendirir. Yargıtay kararlarına göre mobbing tazminatları giderek artmaktadır.

İşverenin Yükümlülükleri

İşveren, İş Kanunu m. 5 (eşit davranma) ve TBK m. 417 (işçiyi gözetme borcu) gereğince: Mobbingi önlemekle, mobbing şikâyetlerini ciddiye alıp soruşturmakla, gerekli önlemleri almakla (uyarı, yer değişikliği, disiplin cezası) ve mobbingin devam etmesini engellemekle yükümlüdür.

Başvuru Yolları

Mobbinge maruz kalan çalışanın başvurabileceği merciler: İşyeri içi şikâyet mekanizması (varsa etik kurul), ALO 170 ÇSGB şikâyet hattı, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman) (kamu sektöründe), iş müfettişi şikâyeti ve doğrudan iş mahkemesine dava.

Kamu Sektöründe Mobbing

Kamu görevlilerinin mobbinge uğraması halinde: İdari başvuru yolu (amire şikâyet), TİHEK'e başvuru, Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvuru ve idare mahkemesinde tam yargı davası (tazminat) açılabilir. Kamu görevlileri iş güvencesine sahip olduğundan haklı fesih yerine idari başvuru yolları öne çıkar.

İşyerinde mobbinge maruz kalıyorsanız delillerinizi korumak ve uzman bir iş hukuku avukatına danışmak haklarınızı en etkin şekilde korumanızı sağlar.