İcra Takibi Rehberi 2026: Alacak Tahsili, Haciz, İtiraz ve İflas Süreci

İcra Hukuku Nedir?

İcra hukuku, alacaklının borçludan alacağını **devlet gücü** aracılığıyla tahsil etmesini sağlayan hukuk dalıdır. Temel kaynağı **2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK)**'dur. İcra hukuku, maddi hukuk tarafından tanınan hakların zorla yerine getirilmesini düzenler.

İcra takibi iki ana türe ayrılır: - **İlamsız icra takibi:** Mahkeme kararı olmadan başlatılır - **İlamlı icra takibi:** Mahkeme kararı veya ilam niteliğindeki belgeye dayanılarak başlatılır

İlamsız İcra Takibi

İlamsız icra takibi, alacaklının herhangi bir mahkeme kararına ihtiyaç duymadan icra dairesine başvurarak başlattığı takip türüdür (İİK m. 42-72).

Takip Talebi

Alacaklı, icra dairesine **takip talebi** ile başvurur. Takip talebinde şu bilgiler bulunmalıdır: - Alacaklı ve borçlunun kimlik bilgileri - Alacak miktarı ve faiz talebi - Alacağın sebebi - Takip yolu (genel haciz, kambiyo senetlerine özgü haciz vb.)

Ödeme Emri

İcra dairesi, borçluya **ödeme emri** gönderir (İİK m. 60). Ödeme emrinde borçluya şu süre verilir:

• **Genel haciz yolunda:** Borcunu **7 gün** içinde ödemesi veya itiraz etmesi
• **Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda:** Borcunu **10 gün** içinde ödemesi, itirazını **5 gün** içinde yapması

Ödeme Emrine İtiraz (İİK m. 62-72)

Borçlu, ödeme emrine **7 gün** içinde itiraz edebilir. İtiraz, takibi **durdurur**.

**İtiraz türleri:** - **Borca itiraz:** Borcun olmadığı, ödendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiası - **Yetki itirazı:** İcra dairesinin yetkisiz olduğu iddiası - **İmza itirazı:** Kambiyo senedindeki imzanın kendisine ait olmadığı iddiası

**İtirazın kaldırılması yolları:** - **İtirazın kaldırılması (İİK m. 68):** İcra mahkemesinde, alacaklı belge ile (İİK m. 68/1'deki belgeler: imzası ikrar edilmiş adi senet, resmi senet, kredi sözleşmesi vb.) itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Süre: İtirazın tebliğinden itibaren **6 ay**. - **İtirazın iptali davası (İİK m. 67):** Genel mahkemede açılır. Süre: İtirazın tebliğinden itibaren **1 yıl**. Alacaklı haklı çıkarsa borçlu aleyhine **%20'den az olmamak üzere** icra inkar tazminatına hükmedilir.

İlamlı İcra Takibi (İİK m. 24-41)

İlamlı icra takibi, mahkeme kararına veya ilam niteliğinde belgeye dayanılarak başlatılan takip türüdür.

İlam Niteliğindeki Belgeler

• Mahkeme kararları (hukuk, ceza tazminat)
• Mahkeme huzurunda yapılan sulhler
• Kayıtsız şartsız para borcu ikrarını içeren düzenleme şeklindeki noter senetleri
• İstinaf/temyiz incelemesi sonucu kesinleşen kararlar
• Arabuluculuk anlaşma belgeleri (icra edilebilirlik şerhi ile)

İcra Emri

İlamlı takipte borçluya **icra emri** gönderilir (ödeme emri değil). Borçluya borcunu **7 gün** içinde ödemesi ihtar edilir. İlamlı takipte borçlunun itiraz hakkı çok sınırlıdır; ancak **borcun ödendiği, zamanaşımı veya erteleme** gibi dar sebepler ileri sürülebilir.

Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu (İİK m. 167-176)

Çek, bono (senet) ve poliçe gibi kambiyo senetlerine dayanan alacaklılar için özel bir takip yoludur.

Özellikleri

• Alacaklı doğrudan **haciz** talep edebilir (iflas isteme hakkı da vardır).
• Borçluya **10 gün** ödeme süresi verilir.
• İtiraz süresi **5 gün**dür ve itiraz takibi **durdurmaz** (genel haciz yolundan farkı).
• İtirazlar icra mahkemesince incelenir.

Çek İcra Takibi

Karşılıksız çek durumunda alacaklı, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatabilir. Çekin bankaya ibraz edilmesi ve karşılıksız şerhi düşülmesi gerekir. Karşılıksız çek ayrıca **cezai yaptırımı** olan bir suçtur (5941 sayılı Çek Kanunu).

Haciz İşlemleri

Haciz, borçlunun mal varlığına el konularak alacağın karşılanması işlemidir (İİK m. 78-105).

Haciz Talebi

Ödeme emrinin kesinleşmesinden itibaren **1 yıl** içinde alacaklı haciz talep etmelidir. Bu süre geçirilirse yeniden ödeme emri gönderilmesi gerekir.

Haciz Türleri

**Maaş (ücret) haczi:** Borçlunun maaşının **1/4'ünden fazlası** haczedilemez (İİK m. 83). Ancak nafaka alacaklarında bu sınırlama uygulanmaz. Birden fazla haciz varsa sıraya konulur.

**Banka hesabı haczi:** İcra dairesi, borçlunun banka hesaplarına elektronik ortamda haciz koyabilir. Maaş hesabı olduğu ispat edilirse maaş haczi kuralları uygulanır.

**Taşınır haczi:** Borçlunun evindeki veya işyerindeki mallarına yapılan hacizdir. İcra memuru bizzat mahallinde haciz yapar.

**Taşınmaz haczi:** Borçlunun gayrimenkullerine tapu müdürlüğüne bildirimle haciz konulur.

Haczedilemez Mal ve Haklar (İİK m. 82)

Bazı mallar **kesinlikle haczedilemez:** - Borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu eşyalar (buzdolabı, çamaşır makinesi, yatak vb.) - Mesleği için gerekli alet ve edevat - Öğrenci bursları - Emekli maaşının tamamı (ancak borçlunun muvafakati ile 1/4'ü haczedilebilir) - Dul ve yetim aylıkları - İş kazası ve meslek hastalığı tazminatları

Haczedilen Malların Satışı

• **Taşınır mallar:** Hacizden itibaren **6 ay** içinde satış istenmelidir.
• **Taşınmaz mallar:** Hacizden itibaren **1 yıl** içinde satış istenmelidir.
• Satış **açık artırma** ile yapılır. Birinci artırmada muhammen bedelin **%50'si** ve üzerinde teklif olmazsa ikinci artırmaya geçilir.

İstihkak Davası (İİK m. 96-99)

Hacizli malın borçluya değil **üçüncü kişiye** ait olduğu iddia edildiğinde açılan davadır.

• Üçüncü kişi, malın kendisine ait olduğunu ispat etmelidir.
• Dava icra mahkemesinde görülür.
• İspat yükü kural olarak üçüncü kişiye aittir (mallar borçlunun elinde bulunuyorsa).

İhtiyati Haciz (İİK m. 257-268)

İhtiyati haciz, alacaklının alacağını güvence altına almak için borçlunun mal varlığına **önceden** haciz konulmasıdır.

İhtiyati Haciz Şartları

• Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir alacak, **veya**
• Vadesi gelmemiş olmakla birlikte borçlunun kaçma hazırlığında olması, mallarını gizlemesi gibi durumlar

Mahkemeden ihtiyati haciz kararı alınır ve alacaklı **10 gün** içinde icra takibi veya dava açmalıdır.

İcra Takibinde Zamanaşımı

Alacağın türüne göre zamanaşımı süreleri değişir:

• **Genel zamanaşımı:** 10 yıl (TBK m. 146)
• **Kira, faiz, ücret gibi dönemsel alacaklar:** 5 yıl (TBK m. 147)
• **Haksız fiil tazminatı:** 2 yıl (öğrenmeden itibaren) / 10 yıl (fiilden itibaren)
• **Çek alacağı:** İbraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl
• **Bono alacağı:** Vade tarihinden itibaren 3 yıl

İflas Yoluyla Takip

Ticaret siciline kayıtlı kişiler (tacirler) hakkında **iflas yoluyla takip** yapılabilir (İİK m. 154-166).

İflas Türleri

• **Takipli iflas:** Alacaklı önce ödeme emri gönderir, borçlu ödemezse iflas davası açar.
• **Takipsiz (doğrudan) iflas:** Borçlunun yerleşim yerinin belli olmaması, taahhütten kaçınması gibi hallerde doğrudan iflas istenebilir.
• **İflasın ertelenmesi:** Borca batık şirket, mahkemeden iyileştirme projesi sunarak iflas erteleme talep edebilir.

Konkordato (İİK m. 285-309)

Borçlarını ödeme güçlüğüne düşen borçlunun, alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasıdır. Mahkeme tarafından **geçici mühlet** (3 ay + 2 ay uzatma) ve ardından **kesin mühlet** (1 yıl + 6 ay uzatma) verilir. Bu sürede borçluya karşı icra takibi yapılamaz.

Sık Sorulan Sorular

**İcra takibi başlatıldı, borcum yok ne yapmalıyım?** Ödeme emrini aldıktan sonra 7 gün içinde icra dairesine itiraz edin. İtirazınız takibi durdurur. İtirazınızda borcun bulunmadığını veya ödendiğini belirtin.

**Maaşımın ne kadarı haczedilebilir?** Maaşınızın en fazla 1/4'ü haczedilebilir. Ancak nafaka alacaklarında bu sınır uygulanmaz. Asgari ücretin altında kalan kısım hiçbir şekilde haczedilemez.

**Evdeki eşyalarıma haciz geldi, hepsi alınabilir mi?** Hayır. Lüzumlu ev eşyaları (buzdolabı, çamaşır makinesi, yatak, masa, sandalye vb.) haczedilemez. Aynı türden birden fazla varsa (örneğin 2 televizyon) biri bırakılır, diğeri haczedilebilir.

**Karşılıksız çek verdim, cezası nedir?** Karşılıksız çek keşide etmek suçtur. Çek bedelinin karşılıksız kalan kısmı kadar adli para cezası verilir. Ödeme yapılırsa ceza düşer. Ayrıca alacaklı icra takibi de başlatabilir.

**İcra takibinde zamanaşımı var mıdır?** Evet, alacağın türüne göre değişir. Genel zamanaşımı 10 yıldır. Çek ve bonoda 3 yıl, kira alacaklarında 5 yıl, haksız fiilde 2/10 yıl uygulanır. Zamanaşımı dolmuşsa itiraz edebilirsiniz.