Tüketici Mahkemesine Dava Açma 2026: Başvuru, Harç Muafiyeti, Süreç ve Tüketici Hakları

Tüketici Mahkemesi Nedir?

Tüketici mahkemesi, tüketiciler ile satıcı, sağlayıcı veya üretici arasındaki uyuşmazlıkları çözmek üzere kurulmuş özel görevli mahkemedir. **6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK)** kapsamındaki tüm davalar bu mahkemede görülür.

Tüketici mahkemelerinin en önemli özelliği, tüketiciyi koruma amacıyla **harçtan muaf** olmasıdır — tüketici dava açarken harç ödemez.

Kimler Tüketici Mahkemesine Başvurabilir?

**Tüketici** tanımı (TKHK m. 3): Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi. Yani bir ürün veya hizmeti kişisel kullanım için satın alan kişi tüketicidir.

**Tüketici işlemi** sayılan haller: - Mal ve hizmet alım-satımı - Tüketici kredisi sözleşmeleri - Konut finansmanı (mortgage) - Paket tur sözleşmeleri - Abonelik sözleşmeleri (telefon, internet, enerji) - Devre mülk ve devre tatil sözleşmeleri - Sigorta sözleşmeleri - Mesafeli sözleşmeler (e-ticaret)

**Dikkat:** Ticari amaçla yapılan alımlar (işyeri için alınan malzeme, ticari araç vb.) tüketici işlemi sayılmaz.

Tüketici Hakem Heyeti

Belirli parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda **önce Tüketici Hakem Heyeti'ne** başvuru zorunludur.

Parasal Sınırlar (2026)

2026 yılı tüketici hakem heyeti parasal sınırları Ticaret Bakanlığı'nca ilan edilir. Sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru **zorunlu**, mahkemeye başvuru ise ancak hakem heyeti kararına itiraz olarak mümkündür.

Başvuru Süreci

1. **e-Devlet** üzerinden veya bizzat il/ilçe tüketici hakem heyetine başvuru 2. Gerekli belgeler: Fatura, sözleşme, garanti belgesi, yazışmalar 3. Hakem heyeti başvurudan itibaren **6 ay** içinde karar verir (en fazla 6 ay uzatılabilir) 4. Karar taraflara tebliğ edilir

Hakem Heyeti Kararına İtiraz

Karara itiraz, tebliğden itibaren **15 gün** içinde **Tüketici Mahkemesi'ne** yapılır. İtiraz, kararın icrasını durdurmaz.

Tüketici Mahkemesinde Dava Açma

Dava Açma Koşulları

• Parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda doğrudan dava açılabilir
• Sınırın altındaki uyuşmazlıklarda önce hakem heyeti kararı alınmalıdır
• Arabuluculuk: Tüketici uyuşmazlıklarında **zorunlu arabuluculuk** uygulanmaktadır (6502 m. 73/A). Dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

• **Görevli mahkeme:** Tüketici Mahkemesi (bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi)
• **Yetkili mahkeme:** Tüketicinin yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri (tüketici seçim hakkına sahiptir)

Harç Muafiyeti

Tüketici davaları **harçtan muaftır** (TKHK m. 73/6). Tüketici dava açarken başvuru harcı, peşin harç veya karar harcı ödemez. Ancak bilirkişi ücreti, tebligat gideri gibi **yargılama giderleri** tüketiciden peşin olarak alınabilir (adli yardım talebinde bulunulabilir).

Ayıplı Mal Davaları (TKHK m. 8-12)

Ayıplı Mal Nedir?

Tüketiciye teslim edilen malın, sözleşmede kararlaştırılan, ambalajında belirtilen, reklam ve ilanlarında vaat edilen veya **standardına uygun olmayan** mal ayıplı maldır.

Tüketicinin Seçimlik Hakları

Ayıplı mal tesliminde tüketici şu haklardan **birini** seçebilir:

1. **Sözleşmeden dönme** (malı iade edip ücretin tamamını geri alma) 2. **Satış bedelinden indirim** isteme 3. **Ücretsiz onarım** isteme 4. **Ayıpsız misli ile değiştirme** (aynı ürünün yenisiyle)

Satıcı, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getirmekle yükümlüdür. Ancak seçilen hak, satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa tüketici başka bir hak kullanmaya yönlendirilebilir.

Ayıp İhbar Süresi

• Tüketici, ayıbı **30 gün** içinde satıcıya bildirmelidir
• Gizli ayıplarda, ayıbın keşfedildiği tarihten itibaren 30 gün

Zamanaşımı

• Malın tesliminden itibaren **2 yıl** (konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda **5 yıl**)
• İkinci el mallarda taraflar anlaşarak 1 yıla indirebilir
• Ayıp, ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz

Ayıplı Hizmet Davaları (TKHK m. 13-16)

Hizmetin sözleşmede belirlenen koşullara, ilgili mevzuata veya standardına uygun olmaması halinde hizmet ayıplı sayılır.

**Seçimlik haklar:** 1. Hizmetin yeniden görülmesi 2. Hizmet bedelinden indirim 3. Sözleşmeden dönme (ücreti geri alma)

Tüketici, bunlarla birlikte **tazminat** da talep edebilir.

Garanti ve Satış Sonrası Hizmet

Garanti Belgesi (TKHK m. 56)

• Üretici veya ithalatçı, **2 yıldan az olmamak üzere** garanti süresi belirler
• Garanti süresi içinde arızalanan ürün **ücretsiz** onarılır
• Malın garanti süresi içinde **4 kez** arızalanması veya her seferinde en az **10 iş günü** serviste kalması halinde tüketici ücretsiz değişim veya iade talep edebilir

Satış Sonrası Hizmet

• Üretici/ithalatçı, malın kullanım ömrü boyunca **yedek parça** sağlamak zorundadır
• Yedek parça sağlama süresi: Üretimin sona ermesinden itibaren en az **10 yıl**

Mesafeli Sözleşmeler ve E-Ticaret (TKHK m. 48-49)

İnternet üzerinden yapılan alışverişlerde tüketici özel koruma altındadır:

• **Cayma hakkı:** Malın tesliminden itibaren **14 gün** içinde herhangi bir gerekçe göstermeden sözleşmeden cayılabilir
• Cayma hakkında iade kargo ücreti: Satıcı sözleşmede aksi belirtmedikçe **tüketiciye** aittir
• Cayma hakkı kullanılamayan ürünler: Kişiye özel üretilen, çabuk bozulan, ambalajı açılan kozmetik/iç giyim, dijital içerikler

Ön Bilgilendirme Yükümlülüğü

Satıcı, sözleşme kurulmadan önce tüketiciye şu bilgileri **açıkça** sunmak zorundadır: - Mal/hizmetin temel nitelikleri ve fiyatı (vergiler dahil) - Satıcının kimlik ve iletişim bilgileri - Cayma hakkının varlığı ve kullanım koşulları - Teslimat bilgileri ve masrafları

Sık Sorulan Sorular

**Tüketici mahkemesinde dava açmak ücretsiz mi?** Dava harcı ödenmez, bu doğru. Ancak bilirkişi ücreti, tebligat gideri gibi yargılama masrafları olabilir. Ekonomik durumunuz uygun değilse adli yardım talep edebilirsiniz.

**Aldığım ürün bozuk çıktı, ne yapabilirim?** 30 gün içinde satıcıya bildirin. Dört seçimlik hakkınız var: iade, değişim, onarım veya indirim. Satıcı talebinizi karşılamazsa hakem heyeti veya tüketici mahkemesine başvurun.

**İnternetten aldığım ürünü iade edebilir miyim?** Evet, teslimden itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeksizin cayma hakkınızı kullanabilirsiniz. Ürünü kullanmamış ve ambalajını bozmamış olmanız gerekir (istisnalar hariç).

**Garanti kapsamında 4 kez arıza oldu, ne yapabilirim?** Aynı arızanın 4 kez tekrarlanması veya farklı arızalarla toplam 10 iş gününden fazla serviste kalma halinde ücretsiz değişim veya para iadesi talep edebilirsiniz.