Saklı Pay Nedir? Tenkis Davası 2026: Mirasçıların Korunan Hakları

Saklı pay (mahfuz hisse), miras bırakanın tasarruf özgürlüğünü sınırlayan ve belirli mirasçıların miras paylarının korunmasını sağlayan hukuki bir kavramdır. Miras bırakan vasiyetname veya miras sözleşmesiyle bile saklı paylı mirasçıların haklarını tamamen ortadan kaldıramaz. 2026 yılında güncel TMK hükümleri çerçevesinde saklı pay ve tenkis davasını inceliyoruz.

Saklı Pay Nedir?

Saklı pay, Türk Medeni Kanunu m. 505-508'de düzenlenen, belirli mirasçılara tanınmış ve miras bırakanın tasarruflarıyla ihlal edemeyeceği minimum miras payıdır. Miras bırakan, ancak saklı paylar dışında kalan kısım üzerinde serbestçe tasarruf edebilir. Bu kısma 'tasarruf edilebilir kısım' denir.

Saklı Paylı Mirasçılar ve Oranları

Saklı paylı mirasçılar ve oranları: Altsoy (çocuklar, torunlar) — yasal miras payının 1/2'si. Eş — bulunduğu zümreye göre yasal miras payının tamamı. Ana ve baba — yasal miras payının 1/4'ü. Kardeşler saklı paylı mirasçı DEĞİLDİR. Örnek: Miras bırakan eşi ve 2 çocuğuyla birlikte vefat etmişse — eş yasal 1/4'ün tamamı (1/4), her çocuk yasal 3/8'in yarısı (3/16) saklı paya sahiptir.

Tenkis Davası Nedir?

Tenkis davası, miras bırakanın saklı payları ihlal eden tasarruflarının (vasiyetname, bağışlama vb.) saklı pay oranına indirilmesini sağlayan bir davadır. TMK m. 560 uyarınca saklı payı ihlal edilen mirasçı, tenkis davası açabilir. Dava Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır.

Tenkis Davası Zamanaşımı

Tenkis davası zamanaşımı süreleri: Mirasçının saklı payına tecavüz edildiğini öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl (hak düşürücü süre). Vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren 10 yıl. Bu süreler geçtikten sonra tenkis davası açılamaz.

Tenkiste Sıra

Tenkis işlemi belirli bir sıraya göre yapılır: Önce ölüme bağlı tasarruflardan (vasiyetname, miras sözleşmesi) başlanır. Ölüme bağlı tasarrufların tenkisi yetmezse, sağlar arası (hayattayken yapılan) kazandırmalara geçilir. Sağlar arası kazandırmalarda en son yapılandan başlanarak geriye doğru gidilir.

Sağlar Arası Kazandırmaların Tenkisi

Miras bırakanın sağlığında yaptığı bazı bağışlamalar da tenkise tabi olabilir: Miras payına mahsuben yapılan kazandırmalar, geri alınması mümkün serbestçe yapılan bağışlar, miras haklarından feragat karşılığı yapılan ödemeler ve ölümden önceki 1 yıl içinde yapılan olağan hediyeler dışındaki bağışlamalar.

Emsal Yargıtay Kararları

Yargıtay, saklı pay hesabında terekenin aktif ve pasifinin doğru belirlenmesinin kritik olduğunu vurgulamaktadır. Miras bırakanın borçları, cenaze masrafları ve tereke yönetim giderleri düşüldükten sonra net tereke üzerinden saklı pay hesaplanır. Taşınmaz bağışlamalarında tenkis değeri, bağışlama anındaki değil ölüm anındaki rayiç bedel üzerinden hesaplanır.

Saklı pay ve tenkis davası teknik hukuki bilgi gerektiren bir alandır. Mirasçılık haklarınızın korunması için uzman bir miras hukuku avukatına danışmanız tavsiye edilir.