Saklı Pay ve Tenkis Davası 2026: Saklı Pay Oranları, Hesaplama ve Dava Süreci

Saklı pay, mirasçıların kanun tarafından güvence altına alınan minimum miras hakkıdır. Murisin (ölen kişinin) vasiyetname veya sağlar arası tasarruflarla bu payı ihlal etmesi halinde tenkis davası gündeme gelir. 2026 yılında miras uyuşmazlıklarında tenkis davası en çok açılan dava türlerinden biri olmaya devam etmektedir.

Saklı Pay Nedir?

Saklı pay, Türk Medeni Kanunu m.505-508 arasında düzenlenen ve belirli mirasçılara tanınan dokunulamaz miras payıdır. Muris, tasarruf özgürlüğü (tasarruf nisabı) kapsamında malvarlığının belirli bir kısmı üzerinde serbestçe tasarruf edebilirken saklı pay oranını aşan tasarruflar tenkise tabidir. Saklı pay hakkı yalnızca belirli mirasçılara tanınmıştır.

2026 Güncel Saklı Pay Oranları

Saklı pay oranları yasal miras payı üzerinden hesaplanır: Altsoy (çocuklar ve torunlar) için yasal miras payının yarısı saklı paydır. Ebeveynler (anne-baba) için yasal miras payının dörtte biri saklı paydır. Sağ kalan eş için yasal miras payının tamamı saklı paydır (eş altsoy ile birlikte mirasçı ise yasal payın tamamı, anne-baba ile birlikte ise yasal payın tamamı). Kardeşlerin saklı pay hakkı 2007 yılında kaldırılmıştır.

Saklı Pay Hesaplama Örneği

Örnek: Murisin 2 çocuğu ve eşi var. Tereke değeri 1.000.000 TL. Yasal miras payları: Eş 1/4 (250.000 TL), her çocuk 3/8 (375.000 TL). Saklı paylar: Eşin saklı payı yasal payının tamamı yani 250.000 TL. Her çocuğun saklı payı yasal payının yarısı yani 187.500 TL. Toplam saklı pay: 625.000 TL. Murisin tasarruf nisabı: 375.000 TL. Muris yalnızca 375.000 TL üzerinde serbestçe tasarruf edebilir.

Tenkis Davası Nedir?

Tenkis davası, saklı pay sahibi mirasçının saklı payına tecavüz eden tasarrufların orantılı olarak indirilmesini talep ettiği davadır. TMK m.560-571 arasında düzenlenmiştir. Tenkis, öncelikle ölüme bağlı tasarruflara (vasiyetname, miras sözleşmesi), bunlar yetmezse sağlar arası karşılıksız kazandırmalara (bağışlamalar) uygulanır.

Tenkis Davasının Koşulları

Tenkis davası açılabilmesi için şu koşullar gereklidir: Davacı saklı pay sahibi mirasçı olmalıdır. Murisin tasarrufu saklı payı ihlal etmelidir. Dava süresinde açılmalıdır. Zamanaşımı süresi: Saklı payın ihlal edildiğinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her halde murisin ölümünden itibaren 10 yıldır. Vasiyetname açılmadan zamanaşımı işlemez.

Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma)

Uygulamada en sık karşılaşılan durum muris muvazaasıdır. Muris, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla taşınmazı satış göstererek bağışlar. Bu durumda saklı pay sahibi olmayan mirasçılar bile dava açabilir. Muris muvazaası davası, TMK m.19 ve TBK m.19 gereğince muvazaalı işlemin geçersizliğinin tespitini amaçlar. Tapu iptal ve tescil davası olarak da açılabilir.

Tenkis Davasında İspat

Tenkis davasında tereke değerinin tespiti kritik önemdedir. Mahkemece bilirkişi raporu alınarak tüm tereke malları değerlenir. Murisin ölüm tarihindeki değerler esas alınır. Sağlar arası kazandırmalarda kazandırma tarihindeki değer güncellenerek hesaba katılır. Tapu kayıtları, banka hesapları, şirket hisseleri ve tüm malvarlığı unsurları araştırılır.

Tenkis Kararının Sonuçları

Mahkemece tenkise karar verildiğinde tasarruf orantılı olarak indirilir. Önce ölüme bağlı tasarruflardan tenkis yapılır. Yetmezse sağlar arası kazandırmalar sondan başa doğru tenkis edilir. Tenkis kararı ayni (mal iadesi) veya nakdi (parasal) olarak uygulanabilir. Taşınmazlarda ayni iade tercih edilir.

Tenkis Davası ve Miras Paylaşımı İlişkisi

Tenkis davası miras paylaşımından bağımsız açılabilir. Ancak uygulamada genellikle miras paylaşımı (izale-i şüyu) davasıyla birlikte yürütülür. Tenkis davası sonuçlanmadan miras paylaşımı yapıldığında saklı pay sahibinin hakları zarar görebilir. Bu nedenle önce tenkis davasının sonuçlanması tavsiye edilir.

Saklı pay ve tenkis davası, miras hukukunun en teknik konularından biridir. Doğru hesaplama ve strateji için bir miras hukuku avukatından profesyonel destek almanız büyük önem taşımaktadır.