Cezaların İnfazında Denetimli Serbestlik 2026: Koşullar, Başvuru ve Elektronik Kelepçe

Denetimli serbestlik, hapis cezasının infazında hükümlünün topluma yeniden kazandırılmasını hedefleyen önemli bir kurumdur. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun kapsamında düzenlenen bu uygulama, 2026 yılında güncel mevzuat değişiklikleriyle birlikte değerlendirilmektedir.

Denetimli Serbestlik Nedir?

Denetimli serbestlik, hükümlünün cezaevinde geçirmesi gereken sürenin son kısmını toplum içinde belirli yükümlülüklere tabi olarak geçirmesidir. Hükümlü denetimli serbestlik altında cezaevinden çıkar ancak belirli kurallara uymak zorundadır. Bu uygulama hem cezaevi nüfusunu azaltmayı hem de hükümlünün topluma uyumunu kolaylaştırmayı amaçlar.

Denetimli Serbestliğe Hak Kazanma Koşulları

CGTİHK m.105/A gereğince denetimli serbestlikten yararlanma koşulları şunlardır: Açık cezaevinde bulunmak veya açık cezaevine ayrılma hakkını kazanmış olmak. İyi halli olmak. Cezanın belirli bir kısmını cezaevinde infaz etmiş olmak. Koşullu salıverilme tarihine 3 yıl veya daha az süre kalmış olmak. Mükerrir hükümlüler ve örgütlü suçlardan mahkum olanlar için özel koşullar uygulanır.

Denetimli Serbestlik Süresi Hesaplama

Koşullu salıverilme tarihine 3 yıldan az süre kalan hükümlüler denetimli serbestlikten yararlanabilir. Toplam ceza süresinden koşullu salıverilme oranı düşüldükten sonra kalan süre infaz edilir. Bakiye süre 3 yıldan azsa denetimli serbestlik uygulanır. Terör suçları ve bazı özel suç tiplerinde farklı oranlar geçerlidir.

Başvuru Süreci

Hükümlü veya avukatı ceza infaz kurumu müdürlüğüne dilekçe ile başvurur. İdare ve gözlem kurulu hükümlünün durumunu değerlendirir. Uygun görülmesi halinde İnfaz Hakimliğine dosya gönderilir. İnfaz Hakimi kararı verir. Karara itiraz süresi 7 gündür ve itiraz Ağır Ceza Mahkemesine yapılır. Başvurunun reddedilmesi halinde koşullar değiştiğinde yeniden başvuru yapılabilir.

Denetimli Serbestlik Yükümlülükleri

Denetimli serbestlik altındaki hükümlünün uyması gereken yükümlülükler: Belirli bir adreste ikamet etmek, denetimli serbestlik müdürlüğüne düzenli olarak başvurmak (imza atmak), belirlenen programa katılmak (mesleki eğitim, toplum hizmeti vb.), gece belirli saatlerde dışarı çıkmamak ve elektronik izleme cihazı takmak (gerekli görülürse).

Elektronik Kelepçe (Elektronik İzleme)

Elektronik kelepçe (ayak bileğine takılan cihaz) denetimli serbestlikte kullanılan izleme araçlarından biridir. GPS teknolojisi ile hükümlünün konumu takip edilir. Belirlenen bölge dışına çıkılması halinde sistem otomatik uyarı verir. Elektronik kelepçe her hükümlüye uygulanmaz; suç türü, risk değerlendirmesi ve teknik imkanlar gözetilerek karar verilir. Cihazın çıkarılması veya bozulması suç oluşturur.

Denetimli Serbestliğin İhlali

Yükümlülüklerin ihlali halinde şu yaptırımlar uygulanır: İhlalin niteliğine göre uyarı veya yükümlülüğün değiştirilmesi. Tekrarlayan ihlallerde denetimli serbestlik kararının kaldırılması ve hükümlünün cezaevine iadesi. Cezaevine iade durumunda kalan süre cezaevinde infaz edilir. Kaçma veya yeni suç işleme halinde derhal cezaevine geri gönderilir.

Koşullu Salıverilme ile İlişkisi

Denetimli serbestlik süresini ihlalsiz tamamlayan hükümlü koşullu salıverilme hakkından yararlanır. Koşullu salıverilme kararı İnfaz Hakimliğince verilir. Koşullu salıverilme döneminde de belirli yükümlülükler devam eder. Bu dönemde kasıtlı suç işlenmesi halinde koşullu salıverilme kararı geri alınır.

Özel Suç Tiplerinde Denetimli Serbestlik

Terör suçları, cinsel suçlar ve örgütlü suçlarda denetimli serbestlik koşulları daha ağırdır. Bu suç tiplerinde infaz oranı yüksektir ve denetimli serbestlik süresi kısadır. Cinsel suç faillerinde tedavi programına katılım zorunlu yükümlülük olarak belirlenebilir. Mükerrir hükümlülerde denetimli serbestlik süresi daha kısa tutulur.

Denetimli serbestlik süreci hukuki açıdan dikkat gerektiren bir konudur. Başvuru, yükümlülükler ve olası ihlallerin sonuçları konusunda bir ceza hukuku avukatından profesyonel destek almak büyük önem taşımaktadır.