Boşanmada Velayet Kime Verilir 2026: Mahkeme Kriterleri ve Yargıtay Uygulaması

Boşanma davalarında velayet kararı, hâkimin çocuğun üstün yararını gözeterek verdiği en önemli kararlardan biridir. TMK m. 182 ve 336 velayet hükümlerini düzenler. Yargıtay kararları velayetin belirlenmesinde net kriterler ortaya koymuştur.

Çocuğun Üstün Yararı İlkesi

Velayet kararında tek kriter çocuğun üstün yararıdır: Ebeveynin kusuru velayet kararını doğrudan belirlemez (aldatan ebeveyn de velayet alabilir). Ekonomik güç tek başına belirleyici değildir. Çocuğun psikolojik ve duygusal ihtiyaçları ön plandadır.

Yaş Kriteri (Anne Bakımı İlkesi)

Yargıtay'ın yerleşik uygulaması: 0-7 yaş arası çocuklar genellikle anneye verilir (anne bakımına muhtaç yaş). 7+ yaş çocuklarda anne-baba eşit değerlendirilir. Ergenlik döneminde (12+) çocuğun tercihi ağırlıklı dikkate alınır. Bu kural mutlak değildir — annenin yetersiz olduğu durumlarda baba tercih edilir.

Pedagog (Sosyal İnceleme) Raporu

Mahkeme pedagog ve sosyal hizmet uzmanından rapor alır (SİR): Her iki ebeveynin evi ziyaret edilir, çocukla ve ebeveynlerle ayrı ayrı görüşülür, çocuğun yaşam koşulları değerlendirilir, ebeveynlerin bakım kapasitesi raporlanır. SİR raporu hâkimin kararını büyük ölçüde etkiler.

Çocuğun Görüşü

8 yaşını doldurmuş çocukların görüşü alınır (BM Çocuk Hakları Sözleşmesi). Çocuk duruşma salonunda değil, uygun ortamda (hâkim odası, oyun odası) dinlenir. Çocuğun görüşü bağlayıcı değildir ancak dikkate alınır. Çocuğun baskı altında olup olmadığı değerlendirilir.

Baba Velayeti

Babaların velayet alabildiği durumlar: Annenin bakım kapasitesinin yetersiz olduğu haller, annenin alkol/madde bağımlılığı, annenin çocuğa şiddet uygulaması, çocuğun babayla daha güçlü bağ kurması, annenin çocuğu terk etmesi.

Ortak Velayet

Türk hukukunda ortak velayet henüz yasal düzenlemeyle kabul edilmemiştir. Anlaşmalı boşanma protokolünde 'ortak velayet' yazılsa bile mahkeme bunu onaylamaz. Ancak uygulamada geniş kişisel ilişki düzenlemesi ile fiilen benzer sonuç elde edilebilir.

Velayetin Değiştirilmesi

Velayet kararı kesin değildir — koşullar değişirse değiştirilebilir: Velayet sahibinin bakım kapasitesinin azalması, çocuğun ihtiyaçlarının değişmesi, velayet sahibinin çocuğu kötü etkilemesi. Değişiklik davası her zaman açılabilir.

Velayet davalarında profesyonel avukat desteği hem delil stratejisi hem de SİR raporu sürecinde kritik önem taşır.